Tập cho trẻ ăn cơm đúng cách

Quan niệm muốn cháu mau cứng cáp, mẹ chồng chị Xuân (quận 2, TP HCM) cho bé Cún ăn cơm từ lúc 14 tháng tuổi dù bé chưa mọc răng hàm và thích ăn cháo.
Không ngăn được bà cụ nên chị Xuân xuôi lòng chiều theo. Sau một thời gian, bé ngày càng biếng ăn, còi cọc, 23 tháng tuổi nhưng chỉ nặng 10,5kg. Đưa bé đến bác sĩ dinh dưỡng, chị Xuân mới rõ nguyên cớ con suy dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa xuất phát từ việc được cho ăn cơm quá sớm, khiến dạ dày của bé bị ảnh hưởng.
Trong khi đó, chị Trà, nhân viên công ty bảo hiểm tại quận 3, TP HCM, lại đau đầu vì con gái đã hơn 2 tuổi nhưng không chịu ăn cơm. Bác sĩ giải thích, đây là hậu quả bé đã quen với việc được ăn cháo và thức ăn xay nhuyễn, không thích cử động nhai khi phải tập ăn cơm.
Trẻ cần làm quen với cơm mềm khi có khoảng 20 chiếc răng. Ảnh: news.sina
Bác sĩ CKII Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, sau 19 tháng tuổi, khi có ít nhất 16 răng sữa, trẻ có thể làm quen với cơm nhão tán nhuyễn. Đến độ sau 24 tháng tuổi, trẻ có khoảng 20 răng thì có thể tập ăn cơm mềm.
Theo bác sĩ CKI Nguyễn Thị Ngọc Hương, Trưởng Khoa Dinh dưỡng Lâm sàng, Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM, thông thường tuổi thích hợp để trẻ ăn cơm là lên 2. Trong độ tuổi 18 đến 24 tháng, trẻ có thể ăn 3 bữa chính mỗi ngày với cơm nát và cháo đặc.  
Chia sẻ trong một buổi sinh hoạt tại Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM, bác sĩ Hương cho biết, sai lầm mà nhiều bà mẹ hay mắc phải là thường tán cơm thật nhuyễn rồi chan nước canh vào. Cách này khiến cho trẻ rất dễ ngán và không khuyến khích được cử động nhai ở trẻ.
"Cơm cho trẻ chuẩn bị ăn cơm phải mềm hơn cơm người lớn. Khi nấu cơm bình thường của người lớn, có thể chọn ra một  phần dùng muỗng đánh nhẹ làm cho vỡ hạt cơm ra rồi đem chưng trong nồi cơm một lần nữa. Nếu khéo léo có thể để nghiêng nồi cơm về một phía để có được phần cơm hơi nhão hơn cho trẻ", bác sĩ Hương chia sẻ.
Bữa cơm cho trẻ cần đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, lựa chọn những món bé thích và chế biến phù hợp. Thực phẩm nhóm chất đạm cần mềm, thái miếng nhỏ. Thực phẩm nhóm rau cần mềm, màu sắc đẹp, giàu chất xơ, giàu vitamin. Thực phẩm nhóm béo chọn lựa theo sở thích của trẻ, theo điều kiện kinh tế gia đình. Khi trẻ ăn cơm, cần linh hoạt, uyển chuyển sử dụng đầy đủ chất béo trong chế biến các món ăn, đáp ứng được nhu cầu rất lớn của trẻ trong những năm đầu đời.
Một trường hợp phổ biến mà các bà mẹ thường mắc phải là tỏ ra căng thẳng khi trẻ không thích ăn cơm, chỉ thích ăn mì gói, bún... Theo bác sĩ Hương, không nên để không khí gia đình quá căng thẳng vì bữa ăn của trẻ, để trẻ tự lựa chọn thứ mà mình thích. Nếu trẻ không thích ăn cơm, có thể cho trẻ ăn các món khác cơm nhưng vẫn đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng. Ví dụ trẻ thích ăn mì gói thì có thể thêm chả, trứng, xúc xích để đảm bảo chất đạm, sau đó cho trẻ ăn thêm rau, trái cây. 
Bác sĩ Hương cũng khuyến cáo, cần kiên trì dỗ trẻ ăn một ít cơm trước rồi mới cho trẻ ăn món trẻ thích sau để duy trì thói quen ăn cơm. Ngoài ra, khi bữa chính của trẻ không phải là cơm, cần bổ sung sữa, các chế phẩm từ sữa, các món ăn vặt... sau đó để trẻ nhận đủ chất dinh dưỡng. Bữa ăn chính của trẻ nên trong khoảng thời gian 30-40 phút.
Lê Phương

12 sai lầm phổ biến khi chăm trẻ

Nghĩ rằng phải cho bé ăn thật nhiều mới khỏe, cho ăn thực phẩm bổ dưỡng vô tội vạ... là những sai lầm phổ biến của nhiều ông bố, bà mẹ hiện nay.
Theo chuyên viên tư vấn Trần Đăng Thảo và một bác sĩ dinh dưỡng từ Tổng đài 1088 TP HCM, việc chăm sóc trẻ tốt hay kém sẽ ảnh hưởng rất lớn tới tình trạng sức khỏe thể chất, còn việc dạy dỗ, uốn nắn thói quen có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành tính cách của các em khi lớn lên. Tuy nhiên trên thực tế, nhiều phụ huynh vẫn nuôi và dạy con một cách thiếu khoa học, từ đó dẫn đến những "tác dụng phụ" không như mong đợi.
1. Trách mắng trẻ khi ăn
Ông bà ta vẫn nói "trời đánh tránh miếng ăn". Việc mắng trẻ nhỏ khi ăn uống sẽ làm cho bé cảm thấy buồn rầu, bực bội, tính cách thay đổi. Tâm lý tiêu cực đó có thể làm cho trẻ chán ăn, tiêu hóa không tốt, ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần.
Ảnh minh họa: Kid'shealth.
2. Không tập cho trẻ ăn rau
Không tập thói quen ăn rau xanh từ nhỏ, đến khi lớn lên trẻ thường không thích ăn rau, dẫn đến thiếu các dinh dưỡng, sinh tố thiết yếu từ rau củ quả, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất.
3. Ăn kẹo bánh nhiều
Trẻ ăn vặt nhiều sẽ không cảm thấy đói nên thường bỏ bê bữa ăn chính. Hơn nữa, kẹo bánh sau khi ăn nếu không làm sạch khoang miệng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi, dễ gây sâu răng. Do đó, tốt nhất trước bữa ăn chính hoặc giờ đi ngủ 2 tiếng, bố mẹ không nên cho trẻ ăn kẹo. Lúc bình thường nếu có ăn kẹo bánh, sau đó cần đánh răng súc miệng sạch.
4. Ăn mặn
Thông thường cha mẹ có thói quen ăn mặn sẽ gieo thói quen này cho con. Trẻ em ăn quá mặn dễ dẫn đến thói quen ăn mặn khi lớn lên. Lâu dài sẽ dễ bị huyết áp cao, tim và mạch máu.
5. Ăn những thực phẩm có nhiều chất phụ gia
Không nên cho trẻ ăn nhiều thực phẩm có hương liệu, bột ngọt, màu thực phẩm, chất bảo quản (có trong thức ăn chế biến sẵn)... Những phụ gia này có hại cho sự phát triển não của trẻ.
6. Nghĩ rằng nuôi con béo mới khỏe
Nhiều cha mẹ sợ con ăn không đủ chất dinh dưỡng nên ép trẻ ăn thật nhiều. Hệ quả là các em bị béo phì. Những đứa trẻ béo phì thường có thị giác, tri giác và khả năng tiếp thu thấp hơn trẻ bình thường, dễ mắc nhiều bệnh tiềm ẩn khác.
7. Tạo thành thói quen xấu khi cho trẻ ăn
Một số bà mẹ mắc sai lầm khi chiều con thái quá, chẳng hạn trẻ đòi bật tivi xem phim mới ăn cơm. Chính thói quen này sẽ khiến trẻ lơ là việc ăn uống, dẫn đến kén ăn, lười ăn, hoặc vì mải xem truyền hình mà bữa ăn của bé kéo dài thật lâu.
8. Ăn uống quá nhiều
Một số bà mẹ có con lần đầu thường sợ bé đói nên cứ vài phút lại cho ăn một lần. Song thực tế trẻ em ăn uống quá nhiều có thể làm cho cơ thể khó tiêu hóa và hấp thụ. Tình trạng này lặp đi lặp lại sẽ làm cho bụng trẻ to lên, dễ béo phì.
9. Không sửa tật hay dụi mắt, móc mũi của trẻ
Trên bàn tay của chúng ta thường có vi khuẩn và trứng ký sinh trùng, đặc biệt là khi đến chốn công cộng. Do đó nếu dụi tay lên mắt, hoặc dùng tay móc mũi dễ dẫn đến nhiễm trùng và viêm mắt, mũi. Thay vào đó nên tập cho các em thói quen rửa mắt, mũi bằng nước sạch khi vệ sinh thân thể. 
10. Không sửa thói quen ngoáy lỗ tai
Ngoáy tai có thể làm tổn thương màng nhĩ, ảnh hưởng đến thính lực mà có thể gây nhiễm trùng tai. 
11. Trùm chăn kín đầu khi ngủ
Không chỉ trẻ em mà nhiều người lớn thường trùm chăn kín đầu khi ngủ. Đây là thói quen không tốt. Bởi mùi mồi hôi, mùi hôi của cơ thể, khí thải ra từ đường ruột, khí cacbonic thở ra khi ngủ đều có thể tản vào chăn, nệm. Việc trùm chăn kín đầu khi ngủ sẽ làm cho các chất khí có hại ấy dội ngược đi vào cơ thể qua đường hô hấp, ảnh hưởng đến sức khỏe.
12. Tẩm bổ vô tội vạ
Có nhiều cha mẹ nghĩ rằng cứ phải tẩm bổ cho con bằng bào ngư, vi cá, sữa ong chúa, nhân sâm, trứng vịt lộn... sẽ có lợi cho sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên theo khuyến cáo của các nhà khoa học dinh dưỡng, việc bổ sung dinh dưỡng không hợp lý dễ khiến trẻ mất cân bằng, thậm chí bệnh tật. Một số nghiên cứu còn chỉ ra, trẻ nhỏ thường xuyên dùng các loại thuốc bổ có chứa sữa ong chúa, nhân sâm sẽ gặp hiện tượng mất cân bằng nội tiết dẫn đến dậy thì sớm.
Thụy Ân

Những bước đệm cho trí thông minh của trẻ

Để tăng chỉ số IQ của bé, trong giai đoạn 3 năm đầu đời, mẹ nên có chế độ dinh dưỡng khoa học và đầy đủ dưỡng chất, đồng thời phải được tăng cường hấp thu cho trí não.
Nghiên cứu khoa học dinh dưỡng mới đây đã chỉ ra, để hoàn thiện 80% khối lượng và chức năng não, gia tăng liên kết giữa các xinap thần kinh trong 3 năm đầu đời, não bộ của bé cần được bổ sung hệ 12 dưỡng chất quan trọng cho trí não bao gồm: lutein, DHA, AA, omega 3, omega 6, taurine, choline, sắt, kẽm, axit pholic, iod, phospholipid.
3 năm đầu đời và những con số
- Khi bé một tuổi, các xinap thần kinh sẽ được kết nối với tốc độ cao khoảng 2 triệu xinap một giây.
- Ở tuổi thôi nôi, não bộ bé sẽ phát triển đạt 70% về khối lượng và sự hoàn thiện các chức năng não bộ .
- Khi bé 2 đến 3 tuổi, mức độ hoàn thiện, sự phát triển của hệ thần kinh trung ương đạt 80% so với các chức năng não cũng như thể tích não bộ so với người trưởng thành. Ngoài việc nhận biết, bé đã bắt đầu vận động nhiều, ghi nhớ tốt hơn và có sự phát triển rõ rệt về ngôn ngữ giao tiếp.
Các nghiên cứu khoa học cũng chỉ ra rằng, mọi thiếu hụt về kích cỡ, chức năng của não bộ trong giai đoạn này gần như không thể “sửa chữa” và có thể là nguyên nhân khiến chỉ số IQ của bé kém hơn các bạn đồng trang lứa.
Tăng cường hấp thu dưỡng chất cho trí não giúp phát huy tiềm năng trí tuệ trẻ.
Để bé đạt cột mốc 80% sự hoàn thiện về thể tích và chức năng của não bộ trong 3 năm đầu đời, dinh dưỡng khoa học được xem là nền tảng quan trọng. Ngay từ khi mang thai, mẹ đã được khuyến khích bổ sung taurine, cholin, kẽm, có nhiều trong súp lơ, cá hồi, mầm lúa mì, trứng… để hoàn thiện các ống thần kinh, tiếp nhận các dẫn truyền thần kinh cho con. Các dưỡng chất quan trọng khác như DHA, lutein có nhiều trong rau củ quả xanh đậm như bó xôi, các thực phẩm trứng, sữa...
Khoa học dinh dưỡng cũng đã chỉ ra mối liên quan của các dưỡng chất quan trọng như lutein, DHA, Omega 3-6… trong sự phát triển thị giác và trí não ở trẻ. Lutein còn đóng trong vai trò là một carotenoid có chức năng bảo vệ lượng DHA khỏi nguy cơ ôxy hoá trước khi được hấp thu. Với sự hỗ trợ của hệ chất béo đặc biệt, cặp đôi dưỡng chất quan trọng này sẽ có môi trường tốt để dễ dàng hoà tan và hấp thu, phù hợp với việc hoàn thiện thị giác và trí não. Sự hoàn thiện của thị giác sẽ giúp bé tiếp nhận thế giới xung quanh rõ nét hơn, gia tăng kết nối các xinap thần kinh, thúc đẩy dẫn truyền tín hiệu về hệ thần kinh, để các vùng chức năng não xử lý, phân tích, ghi nhớ nhanh và tốt hơn.
Theo tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Bệnh viện Nhi Đồng 1, các mẹ có nhiệm vụ thiết lập một chế độ dinh dưỡng khoa học, đủ lượng và chất cho trí não trong suốt những năm đầu đời. Trong giai đoạn 3 năm đầu đời, để hoàn thiện 80% não bộ, bé cần có chế độ dinh dưỡng khoa học và đầy đủ dưỡng chất, đồng thời phải được tăng cường hấp thu cho trí não.
Ngoài ra, sự có mặt của hệ chất béo đặc biệt không dầu cọ sẽ giúp tăng cường hấp thu những dưỡng chất vàng như lutein, DHA… cho sự phát triển trí não và thị giác chính là điều trẻ cần. Bổ sung đủ hệ 12 dưỡng chất chính, tăng cường hấp thu dưỡng chất cho trí não là nền tảng vững chắc giúp phát huy tiềm năng trí tuệ trẻ.
Diệp Trương

Dạy con biết phép lịch sự

Hãy dạy con biết nói lời xin chào, cảm ơn, xin lỗi... ngay khi chúng bắt đầu học nói.
1. Hãy là tấm gương cho trẻ
Trẻ em khi còn nhỏ rất dễ làm theo và bắt chước người lớn. Vì vậy, muốn dạy con từ những chuyện nhỏ nhất, từ câu chào, lời cảm ơn, xin lỗi..., bố mẹ, ông bà và người thân trong gia đình phải là những người thực hiện đầu tiên, là tấm gương cho bé nhìn vào. Cần phải dạy dỗ trẻ khi chúng có thể nói được những từ hoàn chỉnh càng sớm càng tốt. Nếu trẻ chưa học nói, bạn hoàn toàn có thể dạy con thông qua những hành động như vẫy tay chào tạm biệt, khoanh tay để cảm ơn, hay muốn xin một đồ vật nào đó...
2. Khen ngợi khi trẻ lễ phép
Bạn hãy vỗ tay khen ngợi, mỉm cười hay ôm bé vào lòng nếu như con thực hiện những hành động lịch sự như dọn thức ăn vương vãi, chào người hàng xóm hay biết nói lời cảm ơn, xin lỗi... với người khác. Sự động viên, khích lệ của bạn sẽ khiến bé hứng khởi, tích cực lặp lại thời gian sau này. Hãy trân trọng những cố gắng, ý thức của con, dù cho bé có cất lời chào véo von với bất kỳ ai trên phố. 
Ảnh:Doctissimo.
3. Giải thích dễ hiểu cho con
Trẻ con luôn muốn được bố mẹ giải thích cặn kẽ từ những chuyện vô cùng nhỏ nhặt trong đời sống, vì vậy nhiều bậc phụ huynh chóng mặt khi lúc nào cũng phải trả lời câu hỏi "tại sao" của các con. Nếu con còn quá nhỏ, bạn không nhất thiết phải giải thích rõ ngọn ngành, hãy nói với bé một cách đơn giản, dễ hiểu hơn. Tuyệt đối không dùng đồ vật như kẹo, bánh, bim bim... để dụ bé làm. Thói quen này có thể khiến con bạn chỉ khoanh tay xin, chỉ cám ơn khi người lớn giơ ra những vật chúng cần.
4. Kiên nhẫn dạy con
Bạn đã dùng mọi "chiêu bài" để dạy bé cách dọn đồ chơi sau khi chơi, im lặng khi vào rạp chiếu phim, giơ tay che mồm khi ngáp, hay không vứt thức ăn vung vãi ra bàn... mà vẫn không ăn thua. Đừng nên bỏ cuộc, chán nản, hãy từ từ dạy con lại từ đầu. Bạn hãy dành thời gian nhiều hơn để chơi, quan tâm, theo sát từng hành động của con. Không thể dạy con quá nhiều thứ cùng một lúc, và đòi hỏi chúng quá nhiều. Bạn có thể răn đe nếu con có những hành động quá trớn, vô lễ. Cần phải uốn nắn, sửa sai cho con ngay từ khi chúng còn nhỏ.
5. Không so sánh, đặt áp lực cho con
Đừng bao giờ nhìn trẻ con hàng xóm, con nhà đồng nghiệp để so sánh, đề ra quá nhiều áp lực cho con. Con bạn có thể nhận thức chậm hơn một chút, bắt chước các hành động không nhanh bằng các bạn cùng trang lứa, đừng quá sốt ruột về điều đó, dần dần khi lớn lên chúng sẽ hiểu được mọi chuyện. Vai trò của bạn là dạy dỗ con những phép lịch sự tối thiểu một cách nhẹ nhàng, không quát nạt, la lối.
Lê Anh (Theo Doctissimo)

Giáo dục cảm xúc tích cực cho trẻ 1-3 tuổi

Ở giai đoạn này, trẻ bắt đầu hình thành cảm xúc tự hào khi được khen ngợi và xấu hổ nếu bị chê trách. Vì thế người lớn nên thường xuyên khen ngợi khi các em có hành động tốt, nếu bé phạm lỗi, cần nhắc nhở nhẹ nhàng.
Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia TP HCM khái quát một số đặc điểm về sự phát triển xúc cảm – tình cảm ở trẻ 1-3 tuổi như sau:
Thời gian đầu, cảm xúc và tình cảm của trẻ chưa có tính ổn định, mau thay đổi. Trẻ có thể rất thích thú một cái gì đó, nhưng cũng rất dễ dàng chán. Các em có thể khóc rồi cười nhanh chóng.
Ở độ tuổi này, các bé bắt đầu có tình cảm đối với những người gần gũi như cha mẹ, anh chị, ông bà. Sau đó xuất hiện thêm những hình thái mới: Đứa trẻ mong được người lớn khen ngợi, âu yếm và rất sợ khi người lớn tỏ ra không bằng lòng.
Cha mẹ nên khen ngợi mỗi khi trẻ làm được một việc tốt, qua đó giáo dục tình cảm tự hào nơi các em. Ảnh: Thi Trân.
Đối với bạn cùng tuổi, bé cũng đã bộc lộ được mối thiện cảm của mình bằng cách dỗ dành hay chia sẻ bánh kẹo, đồ chơi cho bạn. Trẻ cũng thường bị ảnh hưởng xúc cảm của người khác, ví dụ thấy bạn khóc thì khóc theo, thấy mẹ buồn cũng buồn theo, thấy bạn chơi đùa vui vẻ cũng cười theo…
Đặc biệt, ở lửa tuổi này trẻ bắt đầu hình thành tình cảm tự hào. Vì vậy, lời khen ngợi của cha mẹ hoặc sự tán thưởng của những người xung quanh là nguồn cổ vũ quan trọng giúp hình thành tình cảm tự hào của trẻ.
Sau đó, xuất hiện thêm tình cảm xấu hổ: Trẻ cảm thấy xấu hổ mỗi khi hành động của mình trái với mong mỏi của người lớn hoặc bị người lớn chê trách. Nếu được giáo dục tốt, tình cảm tự hào và xấu hổ nơi các em sẽ phát triển mạnh, từ đó thúc đẩy trẻ thực hiện những hành động tốt.
Nắm bắt được đặc điểm tâm lý này, người chăm sóc trẻ cần lưu ý:
- Nên thường xuyên khen ngợi khi trẻ đạt được một tiến bộ, thực hiện một hành động tốt, một hành vi hay lời nói đúng.
- Khi trẻ phạm lỗi cần nhắc nhở nhẹ nhàng, cần trách phạt để trẻ hiểu các giới hạn các chuẩn mực. Tuy nhiên cần lựa chọn kỹ các biện pháp trách phạt phù hợp, hạn chế đánh đập, chửi mắng các em quá nặng nề. 
Thi Trân

Cần biết khi chăm sóc dinh dưỡng trẻ lên 3

Ở tuổi lên 3, nếu mẹ bảo “con hãy ăn cái này đi” thì bé sẽ không ăn nhưng mẹ hỏi “con muốn ăn cái này hay cái kia?” là bé sẽ chọn ăn một trong hai, vì bé thích mình tự chủ hơn.

Qua lứa tuổi ăn cháo, bé bắt đầu tập ăn cơm và hoàn thiện khả năng vận động, ngôn ngữ dần tốt hơn. Đây là lúc bé bắt đầu đi học ở nhà trẻ mẫu giáo, bắt đầu một giai đoạn mới trong cuộc đời. Với bước ngoặt này bé cần có sự theo dõi sát và chăm sóc phù hợp để bé tiếp tục phát triển tốt nhất.
Chia sẻ trong buổi sinh hoạt tại Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM, bác sĩ CK I Đào Thị Yến Thủy cho biết, giai đoạn bé lên 3 là giai đoạn có nhiều biến chuyển lớn. Ở tuổi lên 3, bé cao 90-93 cm là tốt. Sau đó, mỗi tháng bé cao thêm 0,5-1 cm. Lúc 4 tuổi, bé cao 1m là đúng tiêu chuẩn.
Cân nặng lúc 3 tuổi bé nặng khoảng 14-14,5 kg. Lúc này bé tăng cân chậm, khoảng 100-200g mỗi tháng. Nếu bé không lên cân trong 2-3 tháng liên tiếp, mẹ cần đưa bé đến bác sĩ dinh dưỡng để tư vấn thêm. Mặt khác, nếu bé tăng cân nhanh trên 500g mỗi tháng và trong nhiều tháng liên tiếp, cần xem chừng nguy cơ béo phì. Sau 1 năm đến khi tròn 4 tuổi, bé tăng thêm 2 kg, tức là nặng khoảng 16-16,5 kg.
Ở tuổi lên 3, trẻ thường thường tự chủ, bướng bỉnh hơn trong ăn uống. Ảnh minh họa: Bùi Thủy.
Theo bác sĩ Thủy, ở giai đoạn này, bé thường được mẹ cho ra ngoài chơi nhiều hơn rồi bé đi học nhà trẻ. Bé bắt đầu tập "làm quen" với môi trường bên ngoài với nhiều tác nhân gây nhiễm trùng, vì vậy bé rất hay bị nóng sốt, chảy mũi, ho đàm, tiêu chảy... Do bé độ tuổi này thường mắc bệnh nên nguy cơ suy dinh dưỡng vẫn rình rập khi bé bị bệnh biếng ăn, sau bệnh không được ăn bù, bệnh làm tiêu hao năng lượng và dưỡng chất ăn vào.
Đây là lúc bé đang tự khẳng định mình, thử xem khả năng của mình có thể làm được gì, không làm được gì... Mẹ sẽ thấy bé trở nên độc lập, bướng bỉnh, thích bắt chước và tham gia vào hầu hết các hoạt động của người lớn. Bé sẽ trở nên khó bảo nếu mẹ cứ ép bé ăn cái mà mẹ muốn chứ không phải cái bé muốn mặc dù ý muốn của bé là vô lý, vì đó chỉ vì bé muốn làm ngược lại ý kiến của mẹ, muốn thử xem phản ứng của mẹ, muốn mọi người quan tâm đến mình hơn. Đó là chưa kể đến việc mẹ có thêm một em bé nhỏ hơn, cả nhà cứ tập trung lo cho em bé mới mà quên đi "ông vua con" làm bé hờn giận và không chịu ăn uống.
Những bé đã béo phì đến tuổi này lại càng có nguy cơ tăng cân nhanh do bé đã biết tự lựa chọn thức ăn khoái khẩu như thịt mỡ, món chiên, bánh kem, coca cola… hoặc yêu cầu món ăn cho mẹ nấu, bé có thể tự động đi lấy thức ăn trong tủ lạnh… Bé cũng có thể ngồi chơi đồ chơi lắp ráp một chỗ hoặc xem phim hoạt hình cả ngày.
Lúc này việc ăn uống của bé đã gần giống như người lớn, tức là bé đã có thể tham gia cả 3 bữa ăn chính của gia đình. Mẹ chỉ cần lưu ý cho bé nhận đủ 4 nhóm thực phẩm trong các bữa ăn chính. Bên cạnh đó, bé vẫn cần ít nhất 3 cữ sữa với khoảng 200ml mỗi cữ để đạt chiều cao tốt nhất và bổ sung thêm chất đạm, vitamin và khoáng chất cho các hoạt động của bé.
Nếu bé tăng cân chậm, mẹ có thể lựa chọn các món nhiều năng lượng, các món béo, ngọt cho bé dùng thường xuyên, thêm 1-2 muỗng cà phê dầu ăn (dầu đậu nành, dầu mè tinh luyện) vào chén canh hay cơm của bé. Chọn loại sữa tươi hay sữa bột béo nguyên kem để cung cấp đủ năng lượng cho bé.
Nếu bé tăng cân nhanh, mẹ nên chú ý hơn đến những thức ăn dự trữ trong tủ lạnh, hạn chế trữ nhiều chocolate, bánh kẹo, nước ngọt… Giảm ăn béo, ngọt và tăng lượng rau, củ, trái cây hơn. Nên duy trì sữa để giúp bé tiếp tục phát triển chiều cao. Đối với trẻ béo phì, mẹ có thể bắt đầu tập cho trẻ ăn dặm thêm sữa không béo (sữa gầy, sữa tách bơ) và không đường.
Mẹ hãy cho phép bé lựa chọn thực phẩm trong sự hướng dẫn của mình. Ví dụ nếu mẹ bảo “con hãy ăn cái này đi” thì bé sẽ không ăn nhưng nếu mẹ hỏi “con muốn ăn cái này hay cái kia?” thì bé sẽ chọn ăn một trong hai, vì bé thích mình tự chủ hơn. Mẹ hãy gắng làm bạn với bé, hiểu và không ép bé. Một lưu ý quan trọng cho các bậc cha mẹ là nên cho bé đi ngủ sớm khoảng 9-9h30 tối vì bé sẽ tăng được chiều cao tốt hơn trong bé ngủ từ 11-12h đêm.
Bác sĩ Thủy đưa ra lời khuyên, nếu trong bữa ăn hôm nay bé không thích loại thức ăn nào đó, không ăn hết một chén cơm như mọi khi mà chỉ ăn được nửa chén cơm rồi từ chối thì mẹ đừng ép buộc bé, hãy thử cho bé ăn bù thêm một ít bánh ngọt hay kem, chè, trái cây hay nửa ly sữa nữa sẽ dễ dàng hơn mà vẫn đủ dinh dưỡng.
Điều cần lưu ý là trong mỗi chén cháo, chén cơm của bé đều cần có đủ 4 nhóm thực phẩm với 2-3 muỗng vun chất đạm băm nhuyễn (thịt, cá, tôm, cua, trứng, đậu hũ, gan, huyết, óc heo…),  2 muỗng rau lá hoặc củ băm nhuyễn (rau muống, rau dền, bí đỏ, cà rốt...), 1-2 muỗng dầu ăn.
Thực đơn mẫu gợi ý
Thời gian  Chế độ ăn
7h Một 1 chén hủ tíu có nước béo, thịt heo lát, rau xà lách xắt nhỏ và ½ ly sữa đậu nành.
9h30 1 ly sữa 100ml
12h /3 chén cơm với cá thu sốt cà chua, canh rau muốn nấu tôm tươi xắt nhuyễn, 1 trái chuối 
15h30 1 chén đậu hũ đường và ¼ trái táo
18h30 2/3 chén cơm với đậu hũ kho thịt, súp khoai tây, cà rốt, củ dền.
20h-21h 1-2 ly sữa 200ml.
Lê Phương

Cách chăm sóc con của các bà mẹ Nhật

Ngoài việc áp dụng kế hoạch ăn dặm để kích thích con ăn khỏe, ngon miệng, chị em có thể học cách các bà mẹ Nhật chọn "bạn đồng hành tã lót" đảm bảo an toàn sức khỏe cũng như tạo cảm giác thoải mái khi con vui đùa.
Các bà mẹ hiện đại không những vừa biết nuôi con tốt theo cách truyền thống mà còn luôn cập nhật thường xuyên những cách thức khoa học mới. Dưới đây là những cách thức nuôi dạy con từ nền văn hóa Nhật đang được các mẹ học hỏi để biết cách chăm con tốt hơn.
Ăn dặm
Hầu hết các bà mẹ đều không muốn nhìn con mình tỏ ra ngán ngẩm với bất kỳ một loại thức ăn nào. Bởi trẻ thường ghét việc phải ăn hằng ngày, kể cả là những thực phẩm dù có lợi cho sức khỏe như cà rốt, cà chua, ớt chuông… Để tránh tình trạng này, một số bà mẹ Việt đang học tập cách thức cho con ăn dặm theo kiểu Nhật. Phương pháp này dường như trở đã trở thành khái niệm khá phổ biến không chỉ riêng tại Việt Nam mà còn ở rất nhiều quốc gia khác trên thế giới bởi độ kỳ công, độ kết hợp khác biệt trong cách chế biến.
Cơm thường được mẹ Nhật biến tấu theo một vài cách như cơm gói với nori rong biển khô, hoặc cũng có thể có các loại nhân “bất ngờ” bên trong như rong biển, cá, trứng cá.
Cũng như những bà mẹ khác, mẹ Nhật rất quan trọng chuyện dinh dưỡng cho con. Cơm hoặc Onigiri (cơm nắm) là món ăn phổ biến mà các mẹ thường lựa chọn để áp dụng kế hoạch ăn dặm cho con mình. Tùy theo lượng dinh dưỡng mà mẹ muốn bổ sung cho con hằng ngày, cơm thường được biến tấu theo một vài cách như cơm gói với nori rong biển khô hoặc cũng có thể có các loại nhân “bất ngờ” bên trong như rong biển, cá, trứng cá.
Trong thời gian gần đây, tại Việt Nam đã có một số địa điểm dạy cách thực hiện cơm hộp dành cho trẻ theo phong cách Nhật, được gọi là cơm hộp Bento. Một hộp Bento thường gồm: cơm, khoai tây, thiệt viên, udon, trứng, rau (cải bó xôi, cà chua, đậu hũ non). Các bà mẹ Nhật thường trang trí hộp cơm của con mình để thức ăn của chúng trông giống như các nhân vật hoạt hình. Mục đích của việc này nhằm kích thích con ăn ngon, ăn khỏe và đôi khi là “đánh lừa thị giác” để bé tập ăn cả những loại thực phẩm mình không ưa thích.
Chọn “bạn đồng hành” cho con
Với mong muốn con phải được bảo vệ an toàn, vì vậy việc chọn tã giấy của các bà mẹ Nhật cũng giống như việc chọn một người bạn đồng hành cùng con.
Không chỉ riêng nhưng bà mẹ Nhật, hầu như tất cả các bà mẹ trên thế giới đều mong muốn con mình hoạt bát, vui vẻ. Do đó, việc lựa chọn tã giấy thích hợp làm “bạn đồng hành” cùng con vô cùng quan trọng. Bởi một chiếc tã giấy tốt tạo cho con một giấc ngủ sâu và sức khỏe tốt, làm tiền đề cho những hoạt động vui chơi và học tập. Theo các mẹ, tã giấy phải đảm bảo sự thoải mái cho bé với khả năng thấm hút cao, chống hăm ngứa tốt, đồng thời cũng không thể bỏ qua yếu tố về thời trang.
Việc kiểm chứng khả năng thấm hút của tã khá đơn giản. Các mẹ chỉ cần dùng một ly nước 80ml đổ thật nhanh lên bề mặt. Loại tã tốt sẽ thấm hút ngay tức thì lượng nước vừa xuất hiện để trả lại bề mặt khô thoáng cho tã. Ngoài ra, độ thấm hút có thể chứa đến hàm lượng dung tích 5 ly nước. Thông thường, với các loại tã, loại thấm hút càng tốt, khả năng chống tràn càng cao. Còn khi chọn loại tã quần, các mẹ nên chọn loại có hai vách ngăn chống trào ra hai chân, để bé luôn khô thoáng, thoải mái. Bé thường mặc tã gần như cả ngày nên điều mẹ quan tâm chính là đảm bảo sự thoải mái, tránh tình trạng hăm tã.
iStock_000021376696Large.jpg
Với em bé nhỏ, đặc biệt là bé mới sinh, mẹ nên chọn bề mặt tã có đường rãnh thay vì mặt phẳng như các loại tã thông thường trên thị trường.
Để bé không bị hăm khi dùng tã, các mẹ nên chọn các loại có chất liệu mềm mại không gây kích ứng da. Với em bé nhỏ, đặc biệt là bé mới sinh, mẹ nên chọn bề mặt tã có đường rãnh thay vì mặt phẳng như các loại tã thông thường trên thị trường. Thiết kế rãnh thấm hút trên bề mặt có thể giảm thiểu diện tích tiếp xúc với da bé, giúp giảm cảm giác hăm, bí khi bé mặc tã cả ngày.
Một mẹo nhỏ, khi chọn tã, mẹ cũng chú ý đến thiết kế của tã. Với loại tã dán, mẹ cần để ý đến đai lưng có thiết kế với nhiều lỗ khí và bề mặt tã có đường rãnh để giúp giảm tình trạng hăm tã. Còn với tã quần, mẹ nên chọn loại có đai lưng thun co giãn nguyên vòng, với chất liệu mềm mại, giảm thiểu các vết lằn đỏ trên da bé để thoải mái vui đùa.
Diệp Trương

Mốc phát triển trẻ 3 tuổi cần đạt

Trẻ 3 tuổi biết tỏ vẻ quan tâm đến người đang khóc, có thể gọi tên bố mẹ, đạp xe 3 bánh, đi lên xuống cầu thang với một bàn chân trên mỗi bậc...

Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, nguyên Trưởng khoa Tâm lý, cố vấn tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 1 TP HCM đưa ra một số gợi ý về những điều đa số trẻ làm được khi trẻ 3 tuổi:
Về mặt xã hội, cảm xúc
- Bắt chước người lớn và bạn bè.
- Tỏ tình cảm với bạn mà không cần nhắc.
- Luân phiên trong trò chơi.
- Tỏ vẻ quan tâm đến một bạn đang khóc.
- Hiểu khái niệm “của tôi” và “của anh” hoặc “của chị”.
- Tỏ nhiều cảm xúc.
- Dễ dàng xa cách cha mẹ.
- Có thể khó chịu khi thay đổi lớn nhịp sinh hoạt hàng ngày.
- Tự mặc và cởi quần áo.
Ảnh minh họa.
Trẻ 3 tuổi đã biết sao chép hình tròn với bút chì hay bút màu. Ảnh minh họa.
Về ngôn ngữ, giao tiếp
- Có thể nói tên đa số vật quen thuộc.
- Hiểu những từ như “trong”, “trên” và “dưới”.
- Nói tên, tuổi, phái.
- Gọi tên bạn.
- Nói các từ như “tôi”, “chúng ta” và “anh, chị” và số nhiều.
- Nói khá tốt để người lạ có thể hiểu phần lớn thời gian.
- Nói chuyện với 2-3 câu.
Về nhận thức (học, nghĩ, giải quyết vấn đề)
- Chơi giả vờ với búp bê, thú vật và người.
- Ghép hình với 3-4 mảnh.
- Hiểu ý nghĩa số “2”.
- Sao chép hình tròn với bút chì hay bút màu.
- Lật từng trang sách.
- Xây tháp với hơn 6 khối.
- Đóng và mở nắp chai hoặc xoay mở cửa.
Về cử động, phát triển thể chất
- Leo giỏi.
- Chạy dễ dàng.
- Đạp xe ba bánh.
- Đi lên xuống cầu thang, một bàn chân trên mỗi bậc.
Cần gặp bác sĩ ngay khi trẻ có biểu hiện:
- Thường hay ngã và khó lên xuống cầu thang.
- Chảy nước bọt hoặc nói không rõ.
- Không vận hành các đồ chơi đơn giản (như bảng cấm que, lắp ghép đơn giản, mở cửa).
- Không nói thành câu.
- Không hiểu lệnh đơn giản.
- Không chơi giả vờ.
- Không muốn chơi với trẻ khác hoặc với đồ chơi.
- Không tiếp xúc mắt.
- Mất kỹ năng đã đạt được.
Lê Phương
(vnexpress)

6 bước dạy trẻ 2 tuổi sống tự lập

Đặc điểm tâm lý của trẻ nhỏ là thích bắt chước, cha mẹ hãy tạo cơ hội để con tự làm những việc trẻ muốn, không nên làm hộ bé.
Chuyên viên tâm lý Nguyễn Thị Minh nêu ra 6 bước rèn luyện cho trẻ sống tự lập:
Bước 1: Đặt mục tiêu rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho trẻ
Mỗi người sinh ra đều có các bộ phận đầy đủ giống như người khác (ngoại trừ những người khiếm khuyết). Tại sao cuộc sống lại tạo ra những con người hoàn toàn khác nhau: có người dùng chính đôi tay để nuôi sống mình, để làm mọi việc phục vụ mình và phục vụ người khác; cũng có không ít người luôn dựa dẫm vào người khác để người khác phục vụ mình?
“Nếu như bắt cho con một con cá, con sẽ có cá ăn một ngày. Nhưng nếu dạy con bắt cá, con sẽ có cá ăn cả đời”. Xuất phát từ tư duy này, cha mẹ nên dạy con tính tự lập, sống bằng đôi tay của mình ngay từ nhỏ. Với mỗi độ tuổi khác nhau, chúng ta nên đặt ra mục tiêu và cách thực hiện các bước khác nhau để dạy trẻ về tính tự lập theo phương châm “tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình”.
Ngay từ khi trẻ lên 2 tuổi, cha mẹ nên chú trọng rèn luyện cho con các kỹ năng sau:
- Kỹ năng chăm sóc bản thân như: Tự nhặt đồ chơi, tự cởi và mặc quần áo, rửa mặt, tay, đánh răng, tự đi dép, chuẩn bị mũ, áo khoác, khẩu trang khi đi ra ngoài, tự ăn, tự đi lên xuống cầu thang.
- Kỹ năng giữ gìn vệ sinh: Tự cho quần áo bẩn vào máy giặt, lau nước trên sàn, lau bụi trên bàn, dội nước sau khi đi vệ sinh, đi vệ sinh đúng nơi, bỏ rác đúng nơi quy định.
- Kỹ năng hỗ trợ người khác: Bật tivi, bật quạt, lấy chén ăn cơm, lấy ly uống nước, cất dép đúng quy định, xách phụ đồ, tưới cây.
Cha mẹ nên tập cho bé tự múc đồ ăn, không nên sợ bé làm đổ. Riêng đối với thức ăn nóng, cha mẹ nên thổi để làm mát trước khi cho trẻ dùng. Ảnh: thegioitretho.
Bước 2: Xác định thời gian dạy trẻ càng sớm càng tốt
Đặc điểm tâm lý của trẻ nhỏ là thích bắt chước, cha mẹ hãy tạo cơ hội để trẻ làm những việc này khi trẻ muốn. Ví dụ con muốn mở cửa thì những cánh cửa nhỏ trẻ có thể với được, phụ huynh hãy kiên nhẫn để bé tự mở, đồng thời hướng dẫn cho trẻ từ cách đút chìa khóa, vặn khóa và mở khóa. Nếu cháu muốn tự đi dép trước khi đi ra ngoài, cha mẹ nên kiên nhẫn chờ cháu đi dép chứ đừng có tâm lý "đi hộ con cho nhanh".
Bước 3: Xây dựng môi trường làm việc ngay tại gia đình
Các thành viên trong gia đình luôn tạo mọi cơ hội cho bé nhìn thấy các việc làm và cách thức làm việc của mình, đồng thời nên giải thích cho bé về việc đó (dù bé có hiểu hay không). Sau đó nên khuyến khích trẻ tham gia vào công việc phù hợp với khả năng.
Ví dụ: Mẹ đang nhặt rau bồ ngót để nấu canh, hãy giải thích và bảo con trai cùng làm hộ. Sau đó mẹ hướng dẫn bé cách nhặt rau, mặc dù có thể cháu làm chưa khéo, làm cho rau bị dập nhưng hãy cho cháu làm để có cơ hội rèn luyện lòng yêu thích công việc cũng như các kỹ năng làm việc nhà ngay từ nhỏ. Có thể tích cực “nhờ vặt” hay gọi là "sai vặt” để trẻ có nhiều cơ hội được làm việc thì bé mới có được kỹ năng. Lưu ý không nên đợi trẻ lớn mới dạy, thậm chí có thể dạy từ khi bé được 16 tháng tuổi, đừng sợ trẻ làm hư, làm vỡ mà làm thay.
Bước 4: Phân công công việc
Trong gia đình nên phân công công việc cho từng thành viên. Riêng đối với trẻ nhỏ, cần để bé hiểu rằng mỗi người đều có trách nhiệm với công việc và hình thành thói quen làm việc. Chẳng hạn khi cha mẹ đi làm về, hãy yêu cầu con phụ mẹ cất dép hoặc giày của mẹ lên kệ. Cứ như thế trẻ sẽ có thói quen hễ thấy mẹ về đến nhà là chạy đến đòi cất giày cho mẹ.
Khi đi siêu thị hay đi chợ cha mẹ hãy cho cháu theo và chia cho cháu một món đồ nhỏ để xách cùng. Cần tập và lặp đi lặp lại để trẻ hình thành thói quen. Tuy nhiên khi thấy bé mệt thì không nên bắt ép.
Bước 5: Duy trì thói quen và cách làm việc
Việc hình thành một hành động tự phục vụ là điều không khó nhưng cái khó là hình thành thói quen cho trẻ. "Gieo suy nghĩ gặt hành động. Gieo hành động gặt thói quen. Gieo thói quen gặt tính cách. Gieo tính cách gặt số phận", đó là điều cha mẹ cần thuộc làm lòng. Và muốn hình thành thói quen cho con thì cha mẹ cần lưu ý: Phân công công việc cụ thể; cho trẻ được làm nhiều lần; có những biện pháp khen thưởng, khích lệ, động viên.
Bước 6: Khuyến khích kết quả tốt đẹp trẻ làm được
Việc khen ngợi cần được xem như hành động công nhận trẻ đã hoàn thành công việc nào đó, cho dù chúng chỉ hoàn thành ở mức sơ sài nhất. Cụ thể cha mẹ hãy đưa ra những lời nhận xét tích cực sau mỗi việc mà trẻ đã làm. Cần lưu ý hạn chế việc dùng những từ khen ngợi quá đáng cho một hành động đơn giản. Thay vào đó là những lời động viên tích cực như: con đánh răng sạch quá, miệng con rất thơm vì con đã đánh răng, cảm ơn con vì đã cất dép cho mẹ, cảm ơn con vì đã xách đồ cho mẹ, con đi vệ sinh đúng nơi quy định rồi đó.
Ngoài ra, có thể động viên trẻ bằng các phần thưởng vật chất như con tự ăn cơm mẹ sẽ cho đi công viên, tự đi dép mẹ sẽ cho đi vườn bách thú. Không nên khuyến khích trẻ bằng tiền vì làm cho trẻ hiểu không đầy đủ về giá trị của lao động.
Minh Minh

Giúp trẻ 1-3 tuổi phát triển vốn từ vựng

Cha mẹ nên tập cho trẻ nói thường xuyên, đồng thời tạo cơ hội để bé tiếp xúc với nhiều sự vật, hiện tượng, tình huống để tăng vốn từ vựng. Bên cạnh đó, nên đọc sách báo cho bé nghe để giúp hình thành thói quen đọc sách từ nhỏ.

Chia sẻ với phụ huynh về kỹ năng dạy nói cho trẻ, thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh cho biết, để giúp bé phát triển khả năng nói tốt, cha mẹ cần nắm rõ các giai đoạn phát triển ngôn ngữ của trẻ từ 1 đến 3 tuổi như sau:
1. Hoàn thiện khả năng thông hiểu lời nói của người lớn (nghe hiểu):
Ban đầu trẻ chỉ hiểu về tình huống khi chứng kiến tình huống cụ thể đó. Ví dụ trẻ hiểu lời nói “đánh trống” khi trẻ nhìn thấy một người đang đánh trống hoặc chính trẻ đang cầm dùi đánh vào trống. Theo đó, lời nói “đánh trống” biểu đạt cho toàn bộ tình huống này. Trẻ sẽ không thể hiểu lời nói “đánh trống” khi nó tách khỏi tình huống cụ thể.
Có thể tóm tắt khả năng thông hiểu của trẻ ở giai đoạn này như sau: Tình huống cụ thể + Lời nói = Tín hiệu hành động của trẻ.
Nên tập cho trẻ thói quen xem sách từ nhỏ là một cách hiệu quả giúp bé phát triển vốn từ vựng. Ảnh: Thi Ngoan.
Sự kết hợp giữa ngôn ngữ với tình huống cụ thể khi được lặp đi lặp lại nhiều lần, dần dần bé sẽ hiểu được lời nói mà không phụ thuộc vào tình huống cụ thể nữa. Vì thế người lớn có thể dùng lời nói để chỉ dẫn hành động cho các em (yêu cầu bé cầm hay lấy một đồ vật nào đó), từ đó giúp trẻ mở rộng giao tiếp với mọi người.
Việc nghe và hiểu lời nói vượt ra khỏi tình huống cụ thể là một thành tựu quan trọng của trẻ. Nó giúp bé biết sử dụng ngôn ngữ như là phương tiện cơ bản để nhận thức thế giới xung quanh.
2. Ngôn ngữ tích cực
Sau 2 tuổi là thời kỳ phát triển ngôn ngữ. Trẻ không chỉ đòi hỏi biết được tên đồ vật, mà còn cố gắng phát ra các âm để gọi tên các đồ vật đó.
Vốn từ của trẻ qua từng giai đoạn:
- Từ cuối năm thứ 2, các em nói được 300 đến 400 từ. Trẻ lên 2 thường nói ngọng, ngôn ngữ của bé khá khác của người lớn, ví dụ “ăn”, thì nói là “măm”, “thịt” thành “xịt”… Người ta gọi ngôn ngữ đó là ngôn ngữ tự trị. Sở dĩ trẻ nói như thế là do nhiều nguyên nhân: Người lớn thích nói vậy khi âu yếm trẻ, do các em nghe không chuẩn nên phát âm bị méo tiếng, hoặc do vốn từ của trẻ còn nghèo nàn nên phải tự nghĩ ra một số từ để giao tiếp với người lớn...
- Cuối năm thứ ba, trẻ nói được khoảng 1.000 từ.
3. Ngữ pháp
Để diễn đạt được nguyện vọng của mình cho người lớn hiểu, trẻ phải nắm được ngữ pháp của tiếng mẹ đẻ. Lúc đầu, trẻ dùng câu một tiếng, ví dụ “măm măm” tức là “Mẹ cho con ăn”. Sau đó trẻ dùng câu hai tiếng theo mô hình chủ ngữ –vị ngữ, ví dụ “mẹ bế”, “mẹ xúc”, cũng có lúc trẻ nói ngược “bế mẹ”.
Đến 3 tuổi, ngôn ngữ tích cực của trẻ phát triển mạnh mẽ, bé rất thích nói và nói suốt ngày. Thế mới có câu “Trẻ lên 3 cả nhà học nói”. Lúc này, các em đã nói được những câu dài như “Con khóc vì ba mắng con”, “Ai hư thì không được phiếu bé ngoan”.
Một số lưu ý trong quá trình dạy nói cho trẻ:
- Cần dạy trẻ nói đúng và sửa sai cho bé thì ngôn ngữ tự trị sẽ mất đi nhanh chóng.
- Gia đình nên tập nói thường xuyên cho trẻ, tạo cơ hội để trẻ tiếp xúc nhiều sự vật, hiện tượng, tình huống để tăng vốn từ vựng.
- Nên đọc sách báo cho trẻ nghe, từ đó giúp các em hình thành thói quen thích đọc sách từ nhỏ.
Thi Ngoan

Mốc phát triển trẻ cần đạt khi 1 tuổi

Trẻ 1 tuổi thường tỏ vẻ sợ trong vài tình huống, dùng cử chỉ đơn giản như lắc đầu "không” hoặc vẫy tay tạm biệt, khám phá đồ vật bằng nhiều cách, như lắc, đập, ném, có thể nâng đầu lên và bắt đầu đẩy lên khi nằm sấp...

Cách trẻ chơi, học, nói, và hành động là những đầu mối quan trọng về sự phát triển của trẻ. Các cột mốc phát triển là những điều đa số trẻ có thể làm ở một lứa tuổi nào đó.
Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, nguyên Trưởng khoa Tâm lý, cố vấn tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP HCM) đưa ra một số gợi ý về những điều đa số trẻ làm ở sinh nhật thứ nhất:
Về mặt xã hội, cảm xúc
- Trẻ nhút nhát hoặc dễ bị kích thích với người lạ.
- Khóc khi cha mẹ rời khỏi.
- Có những đồ hoặc người được ưa thích.
- Tỏ vẻ sợ trong vài tình huống.
- Đưa cho bạn một quyển sách khi trẻ muốn nghe một câu truyện.
- Lặp lại âm thanh hoặc hành động để gây sự chú ý.
- Đưa tay hoặc chân để giúp mặc áo quần.
- Chơi ú òa.
Trẻ 1 tuổi thường biết chơi ú òa, biết bắt chước cử chỉ.Ảnh: cloudfront
Về ngôn ngữ, giao tiếp
- Đáp ứng với những yêu cầu đơn giản bằng lời nói.
- Dùng cử chỉ đơn giản, như lắc đầu "không” hoặc vẫy tay tạm biệt.
- Phát âm thanh với sự thay đổi giọng, giống như lời nói.
- Nói "ma ma” và “đa đa” và thán từ như “ú ồ!”.
- Thử nói những từ bạn nói.
- Nhận thức (học, nghĩ, giải quyết vấn đề).
- Khám phá đồ vật bằng nhiều cách, như lắc, đập, ném.
- Tìm vật được giấu một cách dễ dàng.
- Nhìn đúng hình hoặc vật khi được nói tên.
- Bắt chước cử chỉ.
- Bắt đầu dùng đúng đồ vật, ví dụ: uống từ ly, chải tóc.
- Đập hai vật với nhau, để đồ vào và lấy đồ ra từ vật chứa.
- Thọc với ngón trỏ.
- Theo sự hướng dẫn đơn giản như “nhặt đồ chơi lên”.
Về cử động, phát triển thể chất
- Có thể nâng đầu lên và bắt đầu đẩy lên khi nằm sấp.
- Cử động nhẹ hơn với tay chân.
Bác sĩ Thanh khuyến cáo, cần nói với bác sĩ về các mốc mà trẻ đã đạt được và những điều kỳ vọng cho giai đoạn kế tiếp.
Cần gặp bác sĩ ngay khi trẻ có các biểu hiện
- Không bò.
- Không thể đứng có hỗ trợ.
- Không tìm được những vật bé thấy bạn giấu.
- Không nói những từ đơn giản như “ma ma” hoặc “đa đa”.
- Không học những cử chỉ như vẫy tay hoặc lắc đầu.
- Không chỉ đồ vật bằng ngón trỏ.
- Mất các kỹ năng đã đạt được.
Lê Phương

Mẹ Việt rèn con ngủ 'kiểu Mỹ'

Tắt điện, đặt con xuống cũi, hôn lên trán chúc con ngủ ngon, chị Diệp vừa quay đi thì nghe bé gào khóc. Người mẹ trẻ chạy ra phòng khách, nước mắt rơi lã chã. 15 phút sau, con vẫn nức nở, chị muốn chạy vào ôm con, nhưng cố kiềm lại.

Chị Bích Diệp (phố Vĩnh Phúc, Hà Nội) cho biết, mấy tháng mới sinh, con trai chị hay gắt ngủ, bố mẹ phải thay phiên nhau bế đu đưa từ tầng 1 lên tầng 4 vài lần mới yên. Chị Diệp lên mạng tìm hiểu thì biết có phương pháp luyện con tự ngủ của Mỹ và quyết tâm áp dụng.
Một tuần đầu rèn con theo cách này, nhiều lần chị định bỏ cuộc vì quá sốt ruột, xót xa khi nghe bé khóc. "Lần đầu con khóc ròng rã suốt 30 phút, sau đó lả đi và ngủ. Mình thì cả đêm không chợp mắt được vì thương con. Con nằm cũi đặt ở góc phòng, một đêm bao lần muốn nhào đến bế con lên", chị Diệp kể.
Sau khoảng 2 tuần kiên trì để tự ngủ, không ru, không bế quanh nhà... bé trai của chị dần vào nếp, thời gian con khóc giảm từ 30 phút xuống 20 phút, rồi 10, rồi 5 phút... Hiện bé đã 9 tháng và có thể ngủ từ 9 giờ tối đến 7 giờ sáng, chỉ dậy giữa đêm một lần uống sữa.
Em bé tự ngủ trên cũi riêng đặt trong phòng bố mẹ. Ảnh: GĐCC.
Rèn con tự ngủ - sleep training khá phổ biến tại Mỹ và một số nước phương Tây. Tốt nhất là áp dụng khi các bé 8-10 tuần. Phương pháp này gồm hai cách. Thứ nhất là "crying it out" tức là cứ để trẻ khóc (trong vòng kiểm soát của bố mẹ), khi khóc chán trẻ sẽ tự ngủ. Thường, lúc mới tập, trẻ sẽ gào khóc nhiều, thậm chí lả đi, nhưng về sau thời gian khóc sẽ ngắn lại. Ưu điểm của cách này là trẻ sẽ học cách tự đi vào giấc ngủ nhanh, thường mất khoảng 1-2 tuần. Nhưng bố mẹ phải đủ kiên nhẫn và cứng rắn mới có thể áp dụng.
Cách thứ 2 gọi là "No tears", nhẹ nhàng hơn nhưng đòi hỏi mất nhiều thời gian hơn. Lúc đầu, mẹ vẫn bế cho đến khi con buồn ngủ thì đặt xuống giường hoặc cũi. Nếu đặt xuống mà con khóc thì lại bế lên, đợi con lim dim rồi lại đặt xuống... cứ như vậy cho tới khi bé tự ngủ tiếp thì thôi. Với cách này, thời gian bé khóc sẽ ngày càng ngắn đi. Khi bé thức giấc giữa đêm cũng không bế lên mà chỉ tới vỗ về. 
Học kinh nghiệm từ một cô bạn người nước ngoài làm cùng dự án, từ lúc con gần 3 tháng tuổi, chị Hiền (khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính) bắt đầu thực hiện cách rèn con tự ngủ. Tầm 8 giờ tối, chị cho con uống sữa lượng vừa phải, sau đó đưa bé vào phòng, tắt hết đèn tuýp, chỉ để đèn ngủ mờ, bật những bản nhạc không lời chị hay nghe, cho con nằm vào cũi, một tay giữ cho con nằm yên, một tay vỗ nhẹ lưng bé. Mấy buổi đầu, con không nghe, gào lên đòi được bế. Mẹ kiên trì, không đáp ứng mà vẫn dùng tay vỗ về, thỉnh thoảng áp đầu vào má con thủ thỉ dỗ dành. Nếu thấy con khóc đổ nhiều mồ hôi thì lấy khăn sữa lau qua cho bé. Bé khóc đến khi mệt, nức nở một lúc rồi tự ngủ. 
"Hôm đầu tiên con khóc tới 20 phút. Chồng chốc chốc lại vào nhìn nhưng không dám nói gì (vì mình đã thỏa thuận trước rồi). Hôm thứ hai con vẫn gào khóc rồi ho và trớ ra. Mẹ phải bế dậy, thay đồ rồi bắt đầu lại. Dần dần, thời gian khóc giảm xuống. Bây giờ, cứ tắt đèn, đặt vào cũi là con biết mình cần ngủ. Giữa đêm bé dậy một lần uống sữa sau đó ngủ tiếp đến sáng", chị Hiền kể về cô con gái 7 tháng tuổi.
Theo chị Hiền, cách làm thì rất đơn giản, nhưng trong khoảng thời gian thực hiện, chị vô cùng căng thẳng. "May mắn là ông xã hiểu và động viên mình rất nhiều. Hai vợ chồng cũng đã thấm cảnh mất ngủ, mệt mỏi vì nếp ngủ xấu của nhóc đầu nên quyết tâm rèn bé thứ", chị bộc bạch.
Tuy nhiên, không phải ai cũng thành công khi áp dụng cách rèn con ngủ này. 
Chị Ngọc Trâm (phố Nguyễn Đổng Chi, Hà Nội) cho biết, ngay khi có bầu, vợ chồng chị đã thống nhất sẽ cho con ngủ riêng từ nhỏ và tạo cho bé thói quen tự ngủ. Anh xã chị còn đặt làm riêng một chiếc cũi cho con, kê trong góc phòng bố mẹ. Tháng đầu tiên, bà nội ở cùng để chăm hai mẹ con, bé ngày ngủ đêm thức, bà và mẹ phải thay nhau bế nên cũi để không. Tháng thứ hai và thứ ba, bà đã về quê, nhưng đêm bé hay ti mẹ, trời lại lạnh, chị Trâm để con nằm cùng giường cho tiện.
Lúc con 4 tháng, ngày đi làm đã mệt, tối về lại phải ru, dỗ con ngủ và đêm trở dậy liên tục mỗi lần con trở mình, đòi ăn, khóc, chị Trâm quyết sử dụng cách rèn con tự ngủ. Thế nhưng, từ thời gian này bé liên tục bị ốm nên kế hoạch lại đổ bể. 
"Giờ cu cậu tuổi rưỡi rồi, tối nào cũng vẫn phải cho ti, ru một hồi mới ngủ, đêm thì vài lần dậy. Cũi bán đi rồi", chị Trâm than. 
Chị Minh (Mễ Trì Thượng, Hà Nội) cũng "phá sản" kế hoạch rèn con vào nếp tự ngủ vì ngay mấy hôm đầu, con mới khóc vài phút mẹ không bế lên, bà nội đã chạy xộc vào phòng ôm cháu rồi mắng con dâu "lười", "hành hạ con"... "Nghe ông bà chì chiết còn stress hơn dỗ con, thức đêm nên quyết định không rèn giũa gì nữa", chị Minh kể.
Bà Nguyễn Thị Tâm, giám đốc Trung tâm ứng dụng tâm lý Hồn Việt (TP HCM) cho biết, không chỉ Mỹ, ở các nước phương Tây, các bố mẹ hầu hết đều cho con ngủ riêng từ nhỏ và rèn cho trẻ thói quen tự ngủ. Lý do là, họ coi trọng giá trị cá nhân, của cả trẻ và người lớn. Người phương Tây không muốn để trẻ nhìn thấy cảnh giường chiếu của người lớn. Sự có mặt của em bé cũng ảnh hưởng tới không khí riêng tư của bố mẹ. Và quan trọng nhất, việc ngủ riêng, tự ngủ dạy trẻ biết tự lập. Họ cho rằng, trẻ phải học cách đối mặt với nỗi sợ hãi của chính mình ngay từ lúc còn nhỏ và tự vượt qua. Ban đầu trẻ có thể phản ứng bằng cách khóc lóc, nhưng sau đó chúng sẽ học cách chế ngự nỗi sợ và thích nghi. 
Theo bà, việc cho con ngủ riêng hay chung, tự ngủ hay phải ru dỗ, là do bối cảnh văn hóa, kinh tế cũng như thói quen, cách giáo dục của mỗi gia đình, mỗi nền văn hóa. Mỗi phương pháp đều có một giá trị riêng. Trẻ Tây học cách tự lập từ nhỏ, và lớn lên, chúng sống cho bản thân, mối liên kết với gia đình không bền chặt. Chúng có thể đi bất cứ đâu, làm bất cứ điều gì mình muốn, không cần quá bận tâm đến việc bố mẹ có buồn không. Trẻ phương Đông nói chung và Việt Nam nói riêng lớn lên trong bầu không khí gia đình, việc "quấn hơi mẹ" có thể cũng gây phiền, nhưng sợi dây gắn kết vô cùng bền chặt, bà Tâm chia sẻ. 
Thạc sĩ Phạm Đức Chuẩn, Trung tâm nghiên cứu tâm lý trẻ em NT (Kim Mã, Hà Nội) cho biết thực tế, rèn con tự ngủ theo phương pháp của người Mỹ như trên áp dụng ở Việt Nam không đơn giản. Do thói quen, điều kiện kinh tế, văn hóa, truyền thống gia đình. 
Theo ông, phương pháp này sẽ có tác dụng tốt khi tất cả các thành viên trong gia đình, từ bố mẹ, ông bà đều thống nhất và thực hiện đến cùng; có đủ tiện nghi để đảm bảo an toàn cho con và bố mẹ vẫn chăm sóc được khi con cần dù không ngủ cùng; những người xung quanh (như hàng xóm chẳng hạn) hiểu và không sang phàn nàn, góp ý...
Ngược lại, nếu chỉ thực hiện nửa vời, không tính tới các yếu tố như sức khỏe của con (trẻ còi xương, nhẹ nhân, hay ốm, hay nôn trớ...) hoặc tác động từ những người xung quanh... thì có thể kéo theo nhiều hệ lụy, gây căng thẳng. 
Theo lý thuyết, đúng là trẻ khóc mãi rồi sẽ nín, nhưng để trẻ khóc mãi mà không dỗ có thể khiến nỗi lo hãi đeo đẳng mãi tâm trí chúng, chứ chưa hẳn giúp bé học cách vượt qua nỗi sợ hãi của chính mình. 
Theo ông Chuẩn, khi "nhập khẩu" các kiến thức về nuôi dạy, chăm sóc con ở các nước khác về, phụ huynh cần phải tính đến yếu tố Việt hóa, áp dụng sao cho phù hợp với gia đình mình. Việc ru dỗ con cũng có cái tốt, có thể làm trẻ thụ động một chút nhưng lại gắn bó với bố mẹ hơn. 
Vương Linh

Bí quyết giúp bé ngủ ngon

Không cho bé ăn trước khi ngủ, tắt điện để bé không bị chói mắt, không vội dỗ dành cưng nựng nếu bé tỉnh giấc và khóc trong đêm... sẽ giúp bé ngủ ngon và sâu hơn.
Ảnh: cdn.sheknows.com
Nguyên nhân bé hay thức giữa đêm
Dưới 6 tháng tuổi, việc bé thức mỗi đêm vài lần để ti mẹ là hoàn toàn bình thường. Nhiều bé trong 2 tháng đầu thường thức, quấy khóc gần như suốt đêm (khóc dạ đề), khiến người mẹ luôn trong trạng thái stress vì mất ngủ và phải chăm con. Khoảng 3 tháng tuổi trở lên, bé có thể ngủ dài giấc hơn về ban đêm.
Nếu một vài buổi đêm, bé quấy khóc không ngừng mà bạn không tìm ra cách dỗ dành hiệu quả thì có thể bé đang bị đau bụng hoặc mắc chứng bệnh nào khác…
Khi bé được khoảng 7-8 tháng tuổi, nhiều cha mẹ lo lắng vì thấy bé hay quấy khóc về đêm. Nguyên nhân có thể bé đang trong giai đoạn mọc răng, học bò nên dễ bị hoạt động quá mức vào ban ngày dẫn đến đêm ngủ không ngon.
Đừng vội dỗ dành khi con khóc giữa đêm
Nghiên cứu của Bệnh viện Nhi Hoàng gia Melbourne (Australia) cho thấy, cha mẹ “phớt lờ” những lần trẻ bật khóc giữa đêm thì dần dần bé sẽ tự tạo cho mình kiểu ngủ ngon hơn. Các nhà nghiên cứu đã chọn ngẫu nhiên 156 người mẹ có con từ 6 tháng tới 1 tuổi, hay khóc đêm, có nhiều trục trặc về giấc ngủ để chia hai nhóm: nhóm 1 được học cách kiểm soát tiếng khóc của trẻ và các kỹ năng khác về giấc ngủ; nhóm 2 thì không, để cha mẹ làm theo bản năng, dỗ dành lúc con tỉnh dậy và khóc. Kết quả sau 2 tháng, con của các bà mẹ nhóm 1 đã tự điều chỉnh để có giấc ngủ ngon hơn.
Các chuyên gia phân tích, khi trẻ khóc đêm, cha mẹ cần đợi một thời gian mới đến an ủi bé và điều này sẽ giúp bé biết cách tự “ru” mình. Để tập thói quen này, cha mẹ cần kiên nhẫn và lạnh lùng, đợi 1-2 phút có khi là lâu hơn, càng ít vuốt ve, vỗ về và nói chuyện với bé càng tốt. Đặc biệt không bế bé dậy và cũng không bật đèn ngay khi bé khóc. Nếu bạn “xót” con, lập tức nựng nịu thì sẽ tạo thói quen cho những lần sau, bé sẽ không tự ngủ, và ngay lúc đó có thể còn tỉnh luôn. Tại Mỹ, tất cả những điều trên được gọi là phương pháp Feber dùng cho các bà mẹ có con hay khóc giữa đêm.
Giúp bé ngủ ngon hơn
Nên:
+ Tắt đèn ru con ngủ: Bóng tối giúp cơ thể giải phóng hormone melatonin gây buồn ngủ nhờ vậy trẻ sẽ có giấc ngủ sâu, kéo dài và tăng trưởng. Nếu ánh sáng đèn quá lớn sẽ kìm chế sự sản sinh melatonin. Để đèn ngủ quá sáng thường xuyên sẽ gây rối loạn nhịp sinh học, ức chế hoạt động tế bào khiến bé hay trở mình, chậm phát triển. Cách tốt nhất là nên tắt đèn khi trẻ ngủ.
+ Tuân theo nhịp thức - ngủ: Trẻ sơ sinh ngủ trung bình mỗi ngày tới 16-17 tiếng đồng hồ và chia thành những chu kỳ “thức - ngủ” cứ 3 tiếng một, không kể ngày đêm. Lên 3 tháng tuổi, trẻ ngủ 15 tiếng/ngày nhưng nhịp “thức - ngủ” thay đổi: giấc ngủ về đêm kéo dài hơn 7 tiếng liên tục và thời gian thức ban ngày nhiều hơn. Trẻ 1 tuổi chỉ còn ngủ 13 tiếng/ngày và trẻ 3-5 tuổi ngủ 12 tiếng/ngày. Chính vì nhịp thức - ngủ này nên bạn chớ lo con đói mà bắt bé bú khi chưa tỉnh dậy. Không để con bú ngày quá nhiều hoặc chơi quá giờ đi ngủ, sẽ gây ra mộng mị.
- Không nên:
+ Nói chuyện khi bé thức giấc giữa đêm: Nhiều cha mẹ đang ngủ bỗng giật mình khi thấy con mở mắt tròn xoe. Họ nựng nịu, nói chuyện, vỗ về nghĩ là con sẽ ngủ tiếp. Nhưng chính điều này khiến bé bị đánh thức mạnh hơn, tỉnh táo hơn, bé sẽ “nói chuyện” với bạn và không còn tập trung ngủ. Tình trạng này sẽ lặp lại vào nhiều ngày sau đó dẫn tới thói quen thức giấc.
 + Ăn trước giờ ngủ: Nhiều bà mẹ nuôi con quá cứng nhắc về giờ giấc cho bú, cho ăn nên sắp tới giờ đi ngủ cũng ép con ăn thêm cái phô mai, hay đánh thức con dậy uống sữa. Ăn thức ăn giàu protein trước khi đi ngủ khiến hệ tiêu hóa phải làm việc nên ngủ không ngon. Đồ uống lợi tiểu khiến bàng quang của trẻ căng tức nhanh hơn nên phải thức giấc. Vì vậy không nên cho trẻ nhỏ bú hoặc ăn quá no, ăn đồ ăn có nhiều nước, lợi tiểu trước khi đi ngủ.
Theo Webphunu.net

Mốc phát triển cần đạt khi trẻ lên 2

Trẻ 2 tuổi đã biết tên của những người thân và bộ phận cơ thể, chơi trò chơi giả vờ đơn giản, có thể thực hiện sự chỉ dẫn có 2 bước như: “Con lấy giày của con và đặt chúng trong phòng để đồ"...

Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, nguyên Trưởng khoa Tâm lý, cố vấn tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 1 TP HCM đưa ra một số gợi ý về những điều đa số trẻ làm được lúc sinh nhật lần 2:
Về mặt xã hội, cảm xúc
- Bắt chước người khác, nhất là người lớn và trẻ lớn.
- Bị kích động khi có các trẻ khác.
- Tỏ ra càng ngày càng tự lập hơn.
- Tỏ hành vi thách thức (làm điều được bảo không được làm).
- Thường chơi bên cạnh trẻ khác, nhưng bắt đầu chơi cùng, như rượt bắt.
Trẻ 2 tuổi có thể bắt đầu phân loại hình dạng và màu sắc. Ảnh: webmd
Về mặt ngôn ngữ, giao tiếp
- Chỉ đồ vật hoặc hình ảnh bằng ngón trỏ khi được nghe gọi tên.
- Biết tên của những người thân và bộ phận cơ thể.
- Nói câu với 2-4 từ.
- Theo các chỉ dẫn đơn giản.
- Lặp lại những từ được nghe trong cuộc đối thoại.
- Chỉ vào các vật trong sách.
- Nhận thức (học, nghĩ, giải quyết vấn đề).
- Tìm những vật được giấu dưới 2-3 nắp.
- Bắt đầu phân loại hình dạng và màu sắc.
- Bổ sung câu và nhịp điệu trong các sách quen thuộc.
- Chơi trò chơi giả vờ đơn giản.
- Xây tháp với tối thiểu 4 khối.
- Có thể dùng một bàn tay nhiều hơn bàn tay kia.
- Theo sự chỉ dẫn có 2 bước như: “Con lấy giày của con và đặt chúng trong phòng để đồ”.
- Nói tên các hình trong sách như mèo, chim hoặc chó...
Về cử động, phát triển thể chất
- Đứng nhón chân.
- Đá bóng.
- Bắt đầu chạy.
Bác sĩ Thanh khuyến cáo, cần nói với bác sĩ về các mốc mà trẻ đã đạt được và những điều kỳ vọng cho giai đoạn kế tiếp.
Cần gặp bác sĩ ngay khi trẻ có các biểu hiện
- Không dùng cụm hai từ (ví dụ “uống sữa”).
- Không biết làm gì với những vật thông dụng, như bàn chải, điện thoại, muỗng.
Không bắt chước hành động và từ ngữ.
Không theo những hướng dẫn đơn giản.
- Không đi vững.
- Mất kỹ năng đã đạt được.
Lê Phương

Tại sao phải dạy con từ thuở lên ba?

3 năm đầu tiên là giai đoạn định hình tất cả loại tính cách: yêu thương, giận hờn, ganh ghét… vì thế cha mẹ cần dạy cho con những giá trị đạo đức, lối sống, cách cư xử với người xung quanh ngay từ đó.
Theo thạc sĩ xã hội học Trần Đình Dũng, quá trình định hình nhân cách của một đứa trẻ luôn luôn đi theo giai đoạn 3 năm. Tuy nhiên, thông thường mọi người hay chú ý đến các mốc 6 năm, 12 năm, 18 năm… mà quên đi giai đoạn 3 năm đầu đời, giai đoạn nền tảng để hình thành nhân cách.
Cũng như khi nhìn một tòa nhà, người ta thường quan tâm đến kiến trúc tổng thể, phòng ốc, thiết kế nội thất, ít khi nào nhìn vào nền móng bên dưới. Cũng thế, 3 năm đầu đời là nền móng mà không ai nhìn thấy, tuy nhiên nó cũng giống như móng của một ngôi nhà có vững thì công trình ấy mới bền chắc với thời gian.
Thông thường trong 3 năm đầu đời của trẻ, cha mẹ thường để ý nhiều đến những chuyển biến về mặt thể chất cho con, dành cho bé nguồn dinh dưỡng tốt nhất, sự chăm sóc tối ưu. Song theo thạc sĩ Đình Dũng, điều quan trọng nhất mà nhiều phụ huynh lại quên đó chính là việc xây dựng nhân cách cho con, dạy cho con những giá trị đạo đức, lối sống, cách cư xử với những người xung quanh.
Phụ huynh hãy xây dựng cho con sự tự tin bằng việc dẫn bé theo mỗi khi đi ra ngoài để bé được tiếp xúc với người lạ, môi trường lạ, âm thanh lạ. Ảnh: Thụy Ân.
Thế giới hữu hình và thế giới vô hình
Thế giới hữu hình là những gì hiển hiện, có thể nhìn thấy, chạm đến, những điều có thể cân đong đo đếm được. Trong 3 năm đầu đời của trẻ, nhiều bậc cha mẹ thường dành quá nhiều ưu tư và lo lắng về thế giới hữu hình của con mà quên đi điều cần lưu ý nhất, đó là thế giới vô hình, là tính cách, nhân cách của bé, là tinh thần, tâm hồn, thái độ, nội tâm…
Trong một buổi trò về kỹ năng làm cha mẹ, khi được hỏi “Các bạn muốn con mình sau này sẽ trở nên như thế nào?”, hầu hết ông bố, bà mẹ trẻ đều nghĩ ngay đến những điều hữu hình "Tôi muốn con mình thành bác sĩ, kỹ sư, nhà giáo, doanh nhân"… Tất cả đều đúng, đều tốt đẹp, nhưng không hoàn toàn đúng với thời gian.
"Có bao giờ chúng ta nghĩ giống như nhà văn Sơn Nam: 'Tôi muốn con mình trở thành người tử tế, con mình lớn lên trở thành một người chính trực, trung thực, cho bản thân con, cho gia đình nhỏ, không gian nhỏ của con và cho xã hội'?. Quan trọng hơn cả là nền móng, giá trị gia đình, là niềm tin, nghị lực, nội lực bên trong mỗi con người. Nó giúp chúng ta đứng vững, không khom lưng, không khuỵu gối, đó mới chính xác là điều chúng ta nên dạy cho con mình", thạc sĩ Đinh Dũng gợi mở.
Trẻ lên ba, cả nhà tập nói
Khi trẻ đang tập nói và khi bé nói sai, ông Dũng khuyên, phụ huynh cần phải sửa ngay lập tức từng chữ một. Nếu không sửa kịp thời, ngay lập tức bé đã tiếp nhận vốn từ sai. Và khi người lớn cho bé vốn từ sai thì mai này lớn lên khả năng bé nói ngọng rất cao. Nghiên cứu khoa học cho thấy, em bé nào nói sai chữ, sai âm thì khi lớn lên khả năng thẩm âm giảm đến 50%, khi trẻ học nhạc hay ngoại ngữ sẽ bị thua thiệt hơn nhiều so với những em bé được bố mẹ sửa cho ngay khi còn nhỏ.
Làm thế nào để “dạy con từ thuở lên ba”?
Theo thạc sĩ Đinh Dũng, bất kỳ bố mẹ nào cũng yêu con, và nên thể hiện tình cảm với con mình. "Hãy yêu thương con theo cách mà chúng ta muốn được yêu thương. Không phải ai cũng biết cách bày tỏ tình cảm với con, nhưng hãy bắt đầu bằng hai cách vuốt ve và nói chuyện với bé".
Người mẹ có thể học hỏi từ bài học nuôi con theo phương pháp kangaroo, ôm con vào lòng, vuốt ve làn da bé, nắm tay bé, xoa lưng bé, xoa đầu, mân mê từng lọn tóc của bé… Qua đó trẻ sẽ cảm nhận được tình thương, cảm nhận được làn da của người thân thông qua xúc giác, hơi ấm tỏa ra từ thân nhiệt của cha mẹ, mùi hương cơ thể của mẹ, có khi bé sẽ ghi nhớ đến suốt đời. Nghiên cứu khoa học cho thấy trong 3 năm đầu tiên, việc va chạm thân thể và nói chuyện với con quan trọng gấp nhiều lần so với dinh dưỡng.
3 năm đầu tiên là giai đoạn định hình tất cả tính cách: yêu thương, giận hờn, ganh ghét, đặc biệt đây cũng chính là giai đoạn hình thành nên nhân cách của một con người.
Điều tiên quyết trong việc định hình và hoàn thiện nhân cách chính là thông qua sự tự tin. Do đó khi ở nhà, cha mẹ hãy chăm sóc con thông qua những cử chỉ vuốt ve, va chạm, nói chuyện với bé. Khi ra ngoài xã hội, hãy xây dựng cho trẻ sự tự tin bằng việc dẫn bé theo mỗi khi đi ra ngoài để bé được tiếp xúc với người lạ, môi trường lạ, âm thanh lạ. Từ đó bé sẽ có thêm thông tin, hình ảnh, hình khối, màu sắc, âm thanh, tự nhiên bên trong sẽ xuất hiện sự tự tin. Chắc chắn khi ấy trẻ sẽ có thêm những trải nghiệm cuộc sống rất thú vị.
Trong 3 năm đầu đời, trẻ học qua thông tin rất ít, chủ yếu qua hình ảnh và phản ánh chính xác những điều người lớn dạy cho mình. Khi nhìn thấy mọi người lễ phép với ông bà nội ngoại, bé nhìn thấy sẽ tự động lễ phép với ông bà, bố mẹ. Vì vậy muốn dạy con biết lễ phép, bố mẹ cần thay đổi cách hành xử của mình cho phù hợp để làm gương.
Tự tin là giá trị của chính bản thân bé, còn lễ phép là giá trị của cộng đồng, kính trên nhường dưới. Để dạy cho bé tính lễ phép, chỉ cần cho bé nhớ 4 chữ: Cảm ơn – Xin lỗi – Đi thưa – Về chào. Khi con cư xử trong môi trường gia đình, môi trường xung quanh, hàng xóm, bạn bè của bố mẹ mà trẻ thực hành một cách nhẹ nhàng, duyên dáng, thật lòng, thì hãy yên tâm rằng khi bé bước ra ngoài cuộc sống sẽ không quá tự cao, cũng không quá rụt rè nhút nhát.
Sự trung thực là điều cuối cùng phụ huynh cần dạy cho bé trong giai đoạn 3 năm đầu đời. Tuy nhiên, hầu hết bậc cha mẹ trẻ hay quên điều này.  Khi dạy trẻ, hãy tâm niệm rằng: “Nếu con giỏi sẽ có người giỏi hơn con, nếu con giàu sẽ có người giàu hơn con, nhưng nếu con trung thực thì sẽ không có ai trung thực hơn con, vì bản chất của sự trung thực là trung thực”.
Để dạy cho trẻ trung thực, bước đầu tiên, đơn giản nhất, chỉ cần dạy cho bé gọi tên đúng sự việc. Trung thực là câu chuyện cha mẹ có thể đúc kết từ cuộc sống, từ cách cư xử hàng ngày để nói chuyện với con và dạy cho con.
Khi trẻ đã có sự tự tin, lễ phép và sự trung thực, sau này trưởng thành bé sẽ biết không gây tổn hại cho bản thân, không gây tổn hại cho người khác. "Đừng để ý quá nhiều về thế giới hữu hình. Hãy chú trọng nhiều đến thế giới vô hình, bao gồm ý thức, nhân cách, quá trình định hình nhân cách quan trọng nhất là tự tin, lễ phép, trung thực. Từ đó trẻ có một năng lực để chơi, đón nhận thông tin mới, khoảng không gian càng lớn. Với ba giá trị này thì bé sẽ đứng vững khi bước ra thế giới bên ngoài", ông Dũng khuyên.
Bên cạnh đó, phụ huynh đừng quên dạy cho con nói điều mình làm và làm điều mình nói. "Trong quá trình trưởng thành, cha mẹ cần dạy cho con cách đón nhận những quan điểm trái chiều, xây dựng nhân cách cho con. Nuôi con là việc không hề đơn giản, dạy con là một hành trình gian truân đến suốt đời", theo thạc sĩ Đinh Dũng…
Thụy Ân

Đi ngủ không đúng giờ làm giảm trí thông minh của trẻ

Giờ đi ngủ buổi tối thất thường có thể ảnh hưởng đến trí thông minh của trẻ, một nghiên cứu mới của Anh vừa tiết lộ.

Nhóm chuyên gia từ Đại học Tổng hợp London đã tìm hiểu trên hơn 11.000 trẻ ở tuổi lên 7, trong đó cha mẹ phải ghi lại lịch sinh hoạt hàng ngày của gia đình khi trẻ ở thời điểm 3 - 5 - 7 tuổi.
Ở tuổi lên 7, các bé thực hiện những bài kiểm tra về đọc - toán và không gian để xác định xem liệu giờ đi ngủ có ảnh hưởng đến điểm số của chúng hay không, và liệu rằng các ảnh hưởng này tăng dần hay biến mất theo thời gian.
Ảnh: turnto23.
Kết quả khảo sát cho thấy, những trẻ có giờ ngủ tối thất thường ở tuổi lên 3 thể hiện điểm số thấp ở tất cả 3 dạng bài thi, chứng tỏ lứa tuổi này là giai đoạn cực kỳ quan trọng trong sự phát triển của trẻ.
Việc đi ngủ thất thường ở tuổi lên 5 dường như không để lại ảnh hưởng đến trí tuệ về sau, nhưng các bé gái vẫn duy trì thói quen đó đến tuổi lên 7 thì cũng có điểm số thấp hơn ở tất cả 3 khía cạnh được kiểm tra.
Việc đi ngủ thất thường dễ thấy nhất ở nhóm trẻ 3 tuổi, và trẻ sinh ra trong những gia đình nghèo thường hay đi ngủ muộn nhất, hoặc vào các thời gian lộn xộn trong  ngày.
Giờ đi ngủ thất thường làm phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể và có thể gây thiếu ngủ, từ đó hạn chế khả năng hấp thụ và lưu giữ thông tin mới của não bộ, nhóm nghiên cứu lý giải.
Viết trên tạp chí Epidemiology and Community Health, các nhà nghiên cứu cho rằng giấc ngủ là "sự đầu tư cần thiết cho phép tái tạo lại năng lượng cho một ngày mới".
"Sự phát triển ở giai đoạn ban đầu của trẻ có ảnh hưởng sâu sắc lên sức khỏe và tình trạng hạnh phúc suốt cuộc đời. Vì thế, việc tránh làm gián đoạn giấc ngủ, đặc biệt ở các giai đoạn quan trọng của sự phát triển, có thể có tác dụng quan trọng lên sức khỏe suốt cuộc đời", các tác giả viết.
Thuận An (theo Telegraph)

Bí quyết người Mỹ rèn con tự ngủ

Đặt con vào cũi, Alex tắt đèn, ra khỏi phòng. Bé bắt đầu khóc, dù đã ăn no, sạch sẽ, không ốm bệnh. Bé quen và muốn được bế, được ôm, được đung đưa để giúp đi vào giấc ngủ, nhưng Alex sẽ không đi vào phòng bế bé lên.

Chị Bích Thủy, một bà mẹ Việt đang sống tại Mỹ đã vô cùng bất ngờ khi thấy bọn trẻ - con bạn chị, đến giờ là lên giường ngủ.
Chị Thủy cho biết, khi chị còn nhỏ, cả nhà 4 người nằm trên một cái giường. Em chị một đêm dậy khóc mấy lần, cả nhà thay phiên nhau bế ru em ngủ. Khi chị có con, những tuần và tháng đầu tiên, con cứ ngủ được 2-3 tiếng là dậy khóc đòi sữa, đòi bế. Hai vợ chồng thay phiên nhau cho con uống sữa, bế, đung đưa, hát ru cho con ngủ lại.
Ảnh minh họa: Depositagift.com.
Trong thời gian ở Mỹ, khi đến thăm một người bạn tên Alex, chị ngạc nhiên thấy hai bé con của cô, một bé 1 tuổi rưỡi, một bé 3 tuổi, tự ngủ. "13h chiều, Alex đưa Owen 3 tuổi vào phòng riêng của bé, Owen tự trèo lên cái giường nhỏ thấp, đắp chăn rồi nằm đó. Alex vẫy tay 'Sleep well' rồi nhẹ nhàng đóng cửa. Tiếp đó, cô đưa Leah vào phòng con, mặc cho Leah một cái chăn giống như chiếc túi ngủ, đặt con vào trong cũi. Cô để vào cũi một bình nước, loại bình nếu có đổ nước cũng không chảy ra và chỉ chảy khi bé mút ống hút. Cô cũng nói 'Sleep well', rồi nhẹ nhàng đóng cửa phòng. Thế là xong, không một tiếng khóc", chị Bích Thủy kể.
Khi chị và cô bạn Alex xuống nhà hàn huyên, khoảng một tiếng rưỡi sau, Leah khóc. Bé đã tỉnh giấc và Alex lên tầng đưa con xuống. "Đó quả thực là một điều tuyệt vời! Thử nghĩ bao nhiêu thời gian Alex đã tiết kiệm được, bao nhiêu công sức và mệt mỏi mà Alex không phải chịu đựng khi bế và ru con ngủ", bà mẹ Việt chia sẻ.
Thực tế, ở Mỹ, ông bố bà mẹ nào cũng đều biết phương pháp “sleep training” (luyện cho con ngủ ngoan) như Alex. Ngay từ khi Owen và Leah 3 tháng tuổi, Alex đã bắt đầu “sleep train”. Cô xây dựng cho bé một nếp gọi là 3B (bottle, bath, bed) (uống sữa, tắm, đi ngủ). Cứ mỗi tối, từ khi 3 tháng tuổi, Owen và Leah sẽ được uống sữa, đi tắm, rồi mặc quần áo ấm, thế là bé biết mình sẵn sàng đi ngủ.
Alex cho biết, tất cả phương pháp này nằm ở một quy tắc không gieo rắc các thói quen xấu. Vì khi đã tạo thói quen xấu thì về sau rất khó khăn xây dựng được thói quen tốt. Để con ngủ mà phải bế, đung đưa, hát ru, cho uống sữa, đó là các thói quen xấu.
Chính vì vậy, ngày đầu tiên luyện cho con ngủ, sau khi đặt con vào cũi, Alex tắt đèn, ra khỏi phòng. Bé bắt đầu khóc. Một ngày bình thường, bé đã ăn no, sạch sẽ, không ốm bệnh nhưng vẫn khóc, vì đã quen và muốn được bế, được ôm, được đung đưa để giúp đi vào giấc ngủ. Nhưng Alex sẽ không đi vào phòng mà bế bé lên. Bởi vì bé cần học được cách tự ru mình vào giấc ngủ.
Đây chính là thời gian khó khăn nhất cho bất cứ ông bố bà mẹ trẻ nào. Nhiều người mua camera có tia hồng ngoại để họ ở bên ngoài phòng vẫn có thể nhìn thấy con, để biết con chỉ khóc thôi, con không trớ, không gặp chuyện gì.
Trong tuần đầu tiên, khi con khóc, Alex không vào dỗ con ngay mà đợi 5 phút mới vào vỗ về, nhưng tuyệt đối không bế con lên. Việc vỗ về này giảm dần, sau 10 phút, 20 phút, mới vào vỗ về con. Đây được coi là sự hỗ trợ cho bé, để bé có cảm giác an tâm, biết mẹ vẫn có ở đó, mẹ sẽ tới, và bé sẽ bình tĩnh lại để chìm vào giấc ngủ.
Alex nói trong 2 tuần sau đó, thời gian hai bé của cô khóc giảm dần từ nửa tiếng xuống một vài phút, rồi tới mức không khóc một chút nào nữa, đặt vào cũi là nằm im và một lúc sau tự ngủ. Alex cho biết, một đứa trẻ 3 tháng tuổi ngủ được 5 tiếng liền đã được coi là ngủ qua đêm. Sau này khi lớn hơn một chút, bé có thể ngủ liền một mạch 12 tiếng mà không khóc dậy đòi bế hay đòi uống sữa.
Các bé khi đã tự ngủ được, nhưng sau 2-3 tiếng vẫn tỉnh dậy và khóc thì cũng không được bế lên để ru. Vì đây là thời điểm quan trọng để bé học cách tự vỗ về mình ngủ trở lại. Lúc này thực ra bé chỉ khóc theo thói quen chứ không cần gì cả, không cần sữa, không cần bế ru, vỗ về. Nhưng nếu bố mẹ vẫn lo lắng và bế lên hay cho uống sữa thì bé sẽ “học” thói quen xấu đó.
"Tôi nhớ mãi cảm giác thoải mái khi học được bài rèn con ngủ từ Alex và áp dụng cho bé gái nhà mình. Mỗi tối tôi lại được thư thái đọc sách và ngủ một lèo đến 7h sáng, nhòm vào camera thấy con trong cũi đã tỉnh nhưng vẫn nằm cười toe toét đợi bố mẹ dậy vào bế lên", chị Bích Thủy kể.
Nhà tâm lý Lê Khanh, Giám đốc Trung tâm tư vấn tâm lý và đào tạo kỹ năng Rồng Việt (Vũng Tàu) cho biết, phương pháp rèn con tự ngủ tốt cho cả trẻ lẫn bố mẹ. Trẻ ngủ theo nề nếp, ngủ thẳng đêm, còn phụ huynh không quá vất vả, mất thời gian và giấc ngủ để ru, dỗ con.
Ông ủng hộ quan điểm "không gieo thói quen xấu cho con" khi bé ngủ. Nhiều bố mẹ Việt Nam hay tạo cho con các thói quen như trẻ phải được nằm võng, bế đu đưa, ngậm ti bình... mới ngủ, rồi lỡ thức giấc thì lại cần được ru dỗ, bế dậy, cho uống sữa... để ngủ lại. Thực tế, đây là các nhu cầu không cần thiết, do chính bố mẹ tạo ra. Nhiều người nghĩ làm vậy mới chứng tỏ mình thương con. Một số bà mẹ hiện đại biết không nên như thế, nhưng nếu khóc không dỗ con ngay lại có thể bị chồng, bố mẹ chồng trách móc là không thương hoặc không biết chăm con, nên tiếp tục làm theo lối cũ.
Theo chuyên gia, biết cách đi vào giấc ngủ và tự vỗ về mình ngủ là biểu hiện của trẻ tự chủ với bản thân. Trẻ Tây từ nhỏ được ngủ riêng, có phòng riêng, lớn lên bố mẹ muốn vào phòng con phải gõ cửa, con không muốn cho vào thì phụ huynh hãy cứ đứng ngoài. Trẻ Việt không được tôn trọng cá nhân, phải gắn kết với trách nhiệm gia đình.
Ở Việt Nam, trẻ dưới 2-3 tuổi vẫn có thể ngủ chung với bố mẹ, sau đó ngủ ở phòng riêng, hoặc nếu điều kiện không cho phép, để bé ngủ cùng phòng nhưng riêng giường.
Tuy nhiên, ông cho rằng, quan điểm giáo dục của phương Tây và phương Đông có những khác biệt. Quan điểm giáo dục của phương Tây căn cứ trên giá trị cá nhân, hướng tới giúp trẻ từ bé phát triển sự tự lực, tự tin vào bản thân. Người phương Đông, trong đó có Việt Nam, lại giáo dục theo hướng gắn cá nhân với gia đình, cộng đồng. Trẻ được sống trong sự chăm sóc, nâng đỡ của gia đình.
"Mỗi cách giáo dục có một giá trị riêng, không có cái nào là đúng hay sai. Trẻ Tây có thể lớn lên độc lập, thoát ly gia đình, và bố mẹ chúng khó khăn nối kết với con cái. Trẻ ta đôi khi được bố mẹ chăm sóc quá mức thành phụ thuộc. Thực tế, trong cách dạy dỗ trẻ tốt nhất nên có sự hài hòa, vừa phát triển cá nhân nhưng vẫn gắn kết với gia đình", ông Khanh bày tỏ.
Ông cho rằng, dù muốn giáo dục con theo phương pháp nào thì đều phải cân nhắc xem có phù hợp với bối cảnh xã hội hay điều kiện gia đình không, và quan trọng nhất, cần có sự trao đổi giữa mọi người trong nhà ngay từ đầu để thống nhất cách thực hiện, như vậy mới có hiệu quả.
Bích Thủy - Vương Linh
(vnexpress)